Mga Dapat Gawin Bago ang Malakas na Lindol sa Pilipinas

Sa Pilipinas, hindi na bago ang panganib ng lindol dahil nasa Pacific Ring of Fire ang bansa. Ibig sabihin, kailangang laging handa ang bawat pamilya, paaralan, at komunidad. Ang pinakamahalagang hakbang ay hindi lang tumugon kapag lumindol na, kundi maghanda bago ang malakas na lindol sa Pilipinas. Sa maayos na paghahanda, mas nababawasan ang pinsala, panic, at peligro sa buhay.

Bakit Mahalaga ang Maagang Paghahanda?

Ang lindol ay hindi naa-forecast nang eksakto. Wala itong babala tulad ng bagyo o ulan. Kapag dumating ito, ilang segundo lang ang pagitan para makaiwas sa panganib. Kaya mahalagang alam ng lahat ng miyembro ng pamilya kung ano ang gagawin at kung saan pupunta.

Ang paghahanda ay nakatutulong sa tatlong bagay:

• maprotektahan ang buhay
• maiwasan ang matinding pinsala sa bahay
• mapabilis ang pagresponde pagkatapos ng lindol

Gumawa ng Family Emergency Plan

Isa sa pinakamahalagang dapat gawin bago ang malakas na lindol sa Pilipinas ay ang pagkakaroon ng malinaw na plano sa pamilya. Hindi dapat umaasa lang sa biglaang desisyon kapag nagsimula na ang pagyanig.

Mga dapat isama sa plano

• Itakda ang meeting place sa labas ng bahay.
• Magtalaga ng contact person na hindi taga-impluwensiya ng parehong lugar.
• Alamin ang pinakamalapit na evacuation center.
• Ipaalam sa mga bata kung sino ang lalapitan kapag nagkahiwa-hiwalay.
• Magkaroon ng planong pang-umaga, pang-gabi, at pang-eskwela o trabaho.

Mahalaga ring i-practice ang plano nang regular. Kapag paulit-ulit itong ginagawa, mas mabilis ang reaksyon ng bawat isa sa oras ng sakuna.

I-secure ang Bahay at mga Mabibigat na Gamit

Maraming pinsala sa lindol ang nanggagaling sa mga bumabagsak na gamit sa loob ng bahay. Ang mga cabinet, aparador, TV, at estante ay dapat ikabit nang maayos sa dingding kung maaari.

Mga dapat gawin sa bahay

• Itali o i-anchor ang mabibigat na furniture
• Ilagay ang mabibigat na bagay sa mababang bahagi ng cabinet
• Siguraduhing hindi madaling mahulog ang mga paso, salamin, at frames
• I-check ang kisame, bintana, at shelves kung may maluwag na bahagi
• Iwasang mag-imbak ng mabibigat na gamit sa ibabaw ng kama o sofa

Kung may bitak o luma nang bahagi ang bahay, ipasuri ito sa propesyonal. Ang mga lumang istruktura ay mas delikado sa malakas na pagyanig.

Ihanda ang Go Bag o Emergency Kit

Ang go bag ay dapat naka-ready sa lahat ng oras. Ito ang dadalhin kung kailangang lumikas agad. Hindi ito dapat hinahanap pa sa oras ng kagipitan.

Mga laman ng emergency kit

• tubig
• ready-to-eat na pagkain
• flashlight
• extra baterya
• power bank
• whistle
• first aid kit
• face mask
• alcohol o hand sanitizer
• kumot o damit na pamalit
• photocopy ng mahahalagang dokumento
• maliit na pera na nakahiwalay

Mas mabuti kung may nakahandang kit para sa bawat miyembro ng pamilya, lalo na kung may bata, matatanda, o may kapansanan sa bahay.

Alamin ang Ligtas na Lugar sa Loob ng Bahay

Bago pa man lumindol, dapat alam na ng lahat kung saan pupunta kapag nagsimula ang pagyanig. Hindi lahat ng lugar sa bahay ay ligtas.

Mga ligtas na puwesto

• ilalim ng matibay na mesa
• katabi ng matibay na pader
• lugar na malayo sa bintana at salamin
• espasyong walang mabibigat na bagay na puwedeng bumagsak

Iwasan ang pagtakbo palabas habang malakas ang pagyanig, lalo na kung may mga bagay na maaaring mahulog mula sa kisame o dingding. Mas mainam na sundin ang Drop, Cover, and Hold On habang lumilindol.

Makinig sa Mga Paalala ng Lokal na Awtoridad

Mahalagang alam ang mga opisyal na impormasyon mula sa PHIVOLCS, NDRRMC, at local government units. Huwag umasa sa tsismis o maling impormasyon sa social media.

Mga dapat bantayan

• official advisories
• evacuation routes
• updated hazard maps
• community drills at announcements

Kung nakatira sa lugar na malapit sa fault line, coastal area, o matarik na bundok, mas kailangan ang pagiging alerto. Ang ilang lindol ay puwedeng magdulot ng landslide o tsunami, kaya mahalagang alam ang karagdagang panganib sa inyong lugar.

Turuan ang mga Bata at Kapamilyang Mahina sa Paggalaw

Hindi sapat na alam lang ng matatanda ang gagawin. Dapat ding maturuan ang mga bata at senior citizen tungkol sa tamang tugon sa lindol. Kung may kasama sa bahay na hirap kumilos nang mabilis, kailangan ng special plan para sa kanila.

Paano sila ihahanda

• ipakita ang mga ligtas na lugar sa bahay
• ituro ang tamang pagyuko, pagtatakip, at paghawak
• maghanda ng gamot at listahan ng maintenance
• magtakda ng taong tutulong sa kanila sa paglikas

Sa ganitong paraan, mas nagiging organisado ang buong pamilya kapag may emergency.

Mag-practice ng Regular na Earthquake Drill

Ang paghahanda ay hindi natatapos sa paggawa ng plano. Kailangan itong isinasagawa nang paulit-ulit. Ang regular na earthquake drill ay nakakatulong para maging automatic ang galaw ng bawat isa sa oras ng lindol.

Mainam itong gawin kahit sa bahay lang, mga ilang minuto kada buwan. Maaari ring gawin ito sa paaralan, opisina, o barangay. Kapag may training, mas tumataas ang kumpiyansa at bumababa ang panic.

Handa ang Ligtas na Kinabukasan

Hindi natin mapipigilan ang lindol, pero maaari nating bawasan ang epekto nito. Sa tamang kaalaman, maayos na plano, at kompletong paghahanda, mas nagiging ligtas ang bawat pamilya. Ang susi ay ang pagiging maagap at disiplinado sa araw-araw.

Kapag handa ka bago ang malakas na lindol sa Pilipinas, mas malaki ang tsansa mong maprotektahan ang iyong sarili at ang mga mahal mo sa buhay. Sa panahon ng sakuna, ang paghahanda ang pinakamabisang depensa.